Patlıcan Fidesi

Patlıcan Fidesi

Patlıcan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atlaArama kısmına atla
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Patlıcan
Solanum melongena ja02.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem:Plantae (Bitkiler)
KladAngiosperms (Kapalı tohumlular)
KladEudicots (İki çenekliler)
KladCore eudicots
KladRosids
KladEurosids I
Familya:Solanaceae
Cins:Solanum
Tür:S. melongena
İkili adı
Solanum melongena
L.
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Patlıcan ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Patlıcan ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Patlıcanbilimsel adıyla Solanum melongena, Solanaceae familyasına ait olup, ılık iklimlerde tek yıllık, tropik iklimlerde ise küçük bir ağaç şeklinde büyüyen çok yıllık bir kültür bitkisidir.Patlıcanın ilk yetiştiriciliği M.Ö 5. yüzyılda Hindistan'da gerçekleştirilmiştir. Bu tarihten sonra Afrika'ya sonra Doğu Akdeniz'e ve Avrupa'ya getirilmiştir. Avrupa'ya getirilmesi 16. yüzyılda İspanyollar tarafından gerçekleştirilmiştir.

Avrupa'ya ilk getirilişinde süs bitkisi olarak kullanılan patlıcan, dünyada üretilen yaş sebzeler arasında 6. sırada yer almaktadır. İçeriğinde düşük nikotin barındırması nedeniyle patlıcanı tüketen tek canlı türü insandır. Tropik bölgelerde çok yıllık bitki özelliği gösterirken bu kuşağın dışındaki iklim kuşaklarında bir yıllıktır.

Tüketim

Türkiye'de daha çok imambayıldıkarnıyarık yemekleri ve kızartması şeklinde tüketilir. Ayrıca salatası da yapılır.

Patlıcanın insan sağlığındaki yerinin diğer sebze türlerinden küçümsenmeyecek düzeyde olduğu bilinmektedir. 100 gr patlıcanın kalori değeri 24’dür. 100 gr patlıcanda 1.1 g protein, 2 g yağ, ve 5.5 g karbonhidrat vardır. Vitamin içeriği bakımından ise; 100 gramında 30 IU A vitamini, 0.4 mg B1 vitamini, 0.5 mg B2 vitamini ve 5 mg C vitamini bulunmaktadır.

Doğada patlıcanı besin olarak tüketen tek canlı insandır. Bunun nedeni bünyesinde az miktarda nikotin bulunmasıdır.

Üretim

Dünya'da üretim

Patlıcan; dünyada üretilen sebzeler içerisinde; domatesbiber ve hıyar üretiminden sonra gelmektedir.

Dünya patlıcan üretimi 1994 yılından itibaren düzenli olarak artarak, 2003 yılında %84 artışla 29,5 milyon tona ulaşmıştır. Bu artışta önemli patlıcan üreticisi ülkelerin payı olduğu görülmektedir. Nitekim dünyada önemli üretici ülkeler olan ÇinHindistanTürkiyeMısırİtalya ve İspanya’da patlıcan üretimi son on yılda %21 ile %118 arasında artmıştır.

Son on yıllık veriler incelendiğinde; dünya patlıcan üretiminde Çin’in%50.6, Hindistan’ın %30.1,Türkiye’nin %3.8 ile ilk üç sırayı paylaştıkları, özellikle son beş yılda Çin üretiminin arttığı; Hindistan ve Türkiye üretimlerinin ise fazla değişmediği görülmektedir. Dünya üretiminde ilk üç sırayı %84,5 oranı ile Çin, Hindistan ve Türkiye almaktadır. 2003-2004 yılına ait dünya patlıcan üretimi istatistikleri, FAO Birleşmiş Milletler'in Gıda ve Tarım Örgütü verileri șu tabloda özetlenmektedir:

Patlıcan Üretimi (ton). Yıllar 2003-2004
FAOSTAT verileri (FAO Birleşmiş Milletler'in Gıda ve Tarım Örgütü)

Çin16.029.92956 %16.529.30055 %
Hindistan7.830.00027 %8.200.00028 %
Türkiye970.0003 %970.0003 %
Mısır710.0002 %710.0002 %
Japonya395.0001 %400.0001 %
İtalya376.5531 %385.0001 %
Endonezya301.0301 %301.0301 %
Diğer ülkeler1.984.8587 %1.966.6537 %
Toplam28.597.370100 %29.461.983100 %
En Çok Patlıcan Üreten 10 Ülke— 11 Haziran 2008
ÜlkeÜretim(Ton)Dipnot
 Çin18 033 000F
 Hindistan8 450 200
 Mısır1 000 000F
 Türkiye791 190
 Endonezya390 000F
 Irak380 000F
 Japonya375 000F
 İtalya271 358
 Sudan230 000F
 Birleşik Krallık198 000F
Şablon:Ülke veri World32 072 972A
No symbol = official figure, P = official figure, F = FAO estimate, * = Unofficial/Semi-official/mirror data, C = Calculated figure A = Aggregate(may include official, semi-official or estimates);

Kaynak: Food And Agricultural Organization of United Nations: Economic And Social Department: The Statistical Devision25 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.[kaynak doğrulanamadı]

Bu ülkelerin ihracattaki payları incelendiğinde ise; Çin’in ihracatının %5,5, Türkiye ihracatının %1,5 olduğu, Hindistan ihracatının ise kayda değer olmadığı görülmektedir. Diğer yandan dünya patlıcan ihracatının %21.8’ini İspanya, %21,7’sini Meksika, %5,5’ni Çin, %3,4’ünü İtalya, %1,5’ini ise Türkiye karşılamaktadır. Son verilere göre üretilen patlıcanın yaklaşık %2’si ticarete (ihracat-ithalat) konu olmakta, taze olarak stok olmadığı için de kalan miktarın tüketimde kullanıldığı varsayılmaktadır.

Türkiye'de üretim

Türkiye’de farklı iklim ve toprak yapısı nedeni ile birçok sebze türü üretilebilmektedir. Patlıcan da bu sebze türlerinden biridir, Türkiye şartlarında patlıcan üretimi hem tarlada hem serada yapılabilmekte, fakat iklim ve toprak isteği yanında bakım şartları ve ekim nöbeti tercihinden dolayı her bölgede yetiştirilememektedir. Türkiye’de patlıcan üretimi yapılan en önemli iller; İçel, Antalya, Şanlıurfa, Hatay, Aydın, Bursa, Adana ve Samsun’dur. Türkiye’nin 1997-2002 yılları arasında patlıcan üretimi 1992 ve 1993 yılında 750.000 ton olarak gerçekleşmiş, 1994 – 1998 yıllarında ise, 750.000 ton ile 850.000 ton arasında değişim göstermiştir. 1998 yılından sonra da üretim 900.000 tonu asarak 2002 yılında 955.000 tona ulaşmıştır. 1991- 2002 yılları arasında Türkiye patlıcan verimi hektara 19.621 kg ile 29.216 kg arasında değişmiştir. Türkiye’nin patlıcan ihracatı 2.600 ton ile 5.600 ton arasında değişmektedir. ihracat, 1993 yılında olduğu gibi bazı yıllarda 1.000 ton seviyesine düşerken, 2001 yılı gibi bazı yıllarda ise 5.500 tona ulaşmıştır. Diğer yandan Türkiye’nin en fazla patlıcan ihraç ettiği ülkeler arasında AlmanyaAvusturyaBulgaristanHollandaRomanyaRusya ve Belçika yer almaktadır.


Alt Kategoriler